นิราศ

การศึกษาประวัติผู้เขียนนอกจากจะทำให้เข้าใจแนวคิดของผู้เขียนแล้ว ยังทำให้ผู้อ่านเข้าใจถ้อยคำ
สำนวน การใช้ภาษา ตลอดจนแนวทางในการดำเนินชีวิตการศึกษานบธรรมเนียมประเพณีละวัฒนธรรมที่
มีอิทธิพลต่อผู้เขียนที่ปรากฏในงานเขียนนั้น ๆ อีกทั้งยังแสดงให้เห็นถึงอารมณ์สะเทือนใจที่ผู้เขียนได้เขียนได้เขียนงานนั้นๆ ออกมาจากอารมณ์ความรู้สึกที่มากระทบจิตใจเป็นครั้งแรก จึงเป็นต้นเหตุที่ทำให้เกิดงานเขียนที่มีอรรถรสขึ้น

งานเขียนที่เกิดจากอารมณ์สะเทือนใจ บางครั้งงานเขียนของแต่ละท่านเป็นงานเขียนชั้นสูง จึงยากนักที่จะตีความออกมาได้ เราจึงต้องอาศัยการเรียนรู้ชีวประวัติของท่านไปพร้อมๆ กัน เพื่อที่จะได้เรียนรู้เหตุการณ์ขณะที่ผู้เขียนได้เขียนเรื่องนั้นอยู่ ดังเช่น ท่านสุนทรภู่ ขณะที่ท่านกำลังเขียน เรื่องนิราศพระบาท

ท่านแต่งเมื่อ พ.ศ. ๒๓๕๐ ขณะนั้นท่านสุนทรภู่ถวายตัวเป็นมหาดเล็กของพระองค์เจ้าปฐมวงศ์  พระโอรสพระองค์น้อยของกรมพระราชวังหลัง เมื่อพระองค์เจ้าปฐมวงศ์ซึ่งทรงผนวชประทับจำพรรษา ณ วัดระฆังโฆษิตาราม ได้เสด็จไปนมัสการรอยพระพุทธบาท  สระบุรี สุนทรภู่ ได้ตามเสด็จไปไปด้วย จึงทำให้ท่านได้เขียนเรื่องนิราศพระบาทขึ้น

              แต่เหตุการณ์ช่วงนั้นสุนทรภู่แยกกันอยู่กับนางจัน ยังไม่คืนดีกับนางจันเลย ชีวิตครอบครัวสุนทรภู่กับนางจันไม่สู้ราบรื่นอาจเป็นเพราะสุนทรภู่ชอบดื่มสุราหรือเจ้าชู้ ตามวิสัยคนอ่อนไหวง่ายจึงมีเรื่องระหองระแหงกันอยู่เสมอ สุนทรภู่เริ่มรำพึงรำพันในนิราศพระบาท แสดงความทุกข์รำลึกถึงนางจัน

                เมื่อทราบถึงประวัติของทานสุนทภู่ว่าขณะนั้นท่านได้แยกกันอยู่กับนางจันทำให้รู้ถึงอารมณ์ของท่านได้เลยว่าท่านน่าจะเสียใจอย่างมาก ท่านคงจะคิดถึงนางมาก เมื่อมีการทะเลาะกับนางอันเป็นที่รัก แล้วยังไม่มีการคืนดีกัน อีกทั้งต้องหางไกลกันอีก น่าจะมีอารมณ์เศร้ามากแน่นอน  เราเห็นได้จากบทที่ว่า

                                แมงภู่เชยเหมือนพี่เคยประคองชิด                  นิ่งพินิจนึกน่าน้ำตาไหล

                เห็นรักร่วงผลิผลัดสลัดใบ                                 เหมือนรักใจขวัญเมืองที่เคืองเรา

เมื่อได้อ่านบทประพันธ์นี้แล้วรู้สึกว่า ความรักความผูกพัน เป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ เมื่อความรักต้องมาแตกสลายเห็นอะไรก็มีอารมณ์เศร้าไปหมด ขนาดเห็นแมลงภู่ ก็ยังนึกถึงหน้านางอันเป็นที่รักจนทำให้น้ำตาไหลออกมาได้

ท่านสุนทรภู่เกิดอารมณ์สะเทือนใจที่ นางจัน ซึ่งเป็นนางที่รักของท่านต้องมาโกรธเคืองท่าน ท่านจึงได้แต่งบทประพันธ์ ที่แสดงให้เห็นถึงความรำพึงรำพัน แสดงความทุกข์รำลึกถึงนางจัน ขึ้มมาในนิราศพระบาท ดังบทที่ว่า